Terugkijken: college Veilig sportklimaat

In de week tegen kindermishandeling 2020 organiseerde de Taskforce Kindermishandeling Hart van Brabant een reeks colleges. Studenten, professionals en inwoners Hart van Brabant konden de livestream volgen en via de chat vragen stellen aan een expert.

In het college op dinsdag 17 november 2020 ging Jeroen Latijnhouwers in gesprek met Toon Gerbrands, directeur PSV, over een veilig sportklimaat. Irene Dekker, projectmanager bij de KNVB en lid van de Taskforce Kindermishandeling, verzamelde de vele vragen van de deelnemers.

> Onderaan deze pagina is het college terug te zien en antwoorden op vragen die niet tijdens het college beantwoord konden worden.

Veilig sportklimaat

Enerzijds gaat het college over seksuele intimidatie en misbruik binnen de sportvereniging. Wat kan een sportvereniging doen om de veiligheid van kinderen te waarborgen binnen hun vereniging? Anderzijds is de sportvereniging ook een plek waar signalen opgevangen kunnen worden als het thuis niet goed gaat met kinderen. Hoe kan de vereniging deze signalerende rol invullen? 

Seksuele intimidatie en misbruik
De aandacht voor seksuele intimidatie en misbruik in de sport is de afgelopen twintig jaar sterk toegenomen. Maar telkens weer wordt de samenleving opgeschrikt door onthullingen over seksueel misbruik. Helaas blijkt uit het rapport van Klaas de Vries dat één op de acht sporters hiermee te maken heeft (gehad). Sporten kan bijdragen aan allerlei positieve waarden voor kinderen als zelfvertrouwen, trots en solidariteit. Helaas kan sport dus ook leiden tot negatief gedrag: egoïsme, pesten en (seksuele) intimidatie. Sport kan een belangrijke rol spelen in het beste in elk kind naar boven halen. Dit wetende doen we er in Hart van Brabant alles aan om die positieve effecten teweeg te brengen en elk kind met veel plezier en vertrouwen te laten sporten!

Signaleren binnen de sportvereniging
Sportverenigingen kunnen de eerste signalen van kindermishandeling waarnemen. Zeker in de afgelopen tijd zijn de spanningen in sommige gezinnen hoog opgelopen. Mogelijk heeft dat geleid tot (meer) huiselijk geweld. Belangrijk is te onderzoeken hoe het met kinderen gaat. En of het nodig is om in actie te komen. Voor trainers, coaches en begeleiders kan dat lastig zijn. Verschillende verenigingen in de regio Hart van Brabant hebben vertrouwenscontactpersonen aangesteld die een eerste aanspreekpunt kunnen zijn. Maar dat kan ook een ouder binnen de vereniging zijn met een pedagogische achtergrond of de sportpedagogen: Praten helpt!

De expert

Toon Gerbrands is directeur bij PSV. Na onthullingen van een voormalige jeugdspeler van PSV in 2017 over seksueel misbruik roept hij anderen op zich te melden. PSV heeft hiervoor een eigen meldpunt ingericht, naast ‘de hulplijn seksuele intimidatie in de sport’ van de sportkoepel NOC/NSF. PSV werkt hierbij samen met andere partijen. “We gaan dit ook als bedrijfstak aankaarten. Het moet op de agenda van de Eredivisie en het hele betaald voetbal. De beerput gaat opengetrokken worden” aldus Gerbrands.

De presentator

Jeroen Latijnhouwers is journalist en radio- en televisiepresentator. Hij werkte onder andere bij Omroep Brabant, Veronica Nieuwsradio, RTL Sport, Omroep Max en als presentator van RTL Nieuws.

Terugkijken college
Vragen en antwoorden

U heeft het meldpunt opricht binnen PSV, wordt daar veel gebruik van gemaakt?
Het meldpunt is bij iedereen bekend. Het is een meldpunt dat aan alle eisen voldoet en een lage veilige instap heeft. Tot nu is er nog geen gebruik van gemaakt.

Welke vorm van mishandeling komt het meeste voor in de sportwereld?
Discriminatie, seksueel misbruik, fysieke mishandeling ect.

Wat wordt er binnen PSV preventief gedaan tegen discriminatie en seksuele- / fysieke mishandeling?
Naast het meldpunt en vertrouwenspersonen wordt er voorlichting gegeven bij de teams en de spelers. Daarnaast worden dit met de coaches en stafleden jaarlijks als belangrijk onderwerp besproken. In alle reguliere overleggen worden alle incidenten (op alle gebied) cast als agendapunt besproken. Indien nodig volgt er direct actie.

Waarom vindt u het zo belangrijk dat mishandeling in de sport wordt gesignaleerd?
Ieder kind heeft recht op veilig opgroeien. De sport als vindplaats van kinderen heeft een signalerende functie: in de vereniging als ook van de thuissituatie.

Wat zouden sportverenigingen kunnen doen om actief met het onderwerp aan de slag te kunnen gaan? Wat is de eerste stap?
Een getrainde vertrouwenscontact persoon aanstellen en het onderwerp kindermishandeling bespreekbaar maken in de vereniging, niet wegkijken.

Wat wilt u meegeven aan coaches en trainers in de sport wereld?
Praten helpt, en dat is ook het thema van dit college.

Worden jullie jeugd trainers opgeleid om te kijken naar signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling?
Er zijn wel cursussen voor jeugdtrainers, maar deze zijn niet verplicht.

Vraagt PSV ook VOG’s aan voor trainers, begeleiders en vrijwilligers?

  • Landelijk is er een ‘zwarte lijst’ van mensen die seksueel grensoverschrijdend gedrag vertonen/vertoonden. Inzage is alleen mogelijk voor bestuurders van sportclubs die ‘goedgekeurd’ zijn, die voldoen aan strenge eisen wat betreft beleid, vertrouwenspersonen, signalering, preventie, e.d. Dat is ook een keurmerk waar een club trots op kan zijn. Dat heet het ‘register van ontuchtzaken’. Zeker even raadplegen bij het aannemen van nieuwe vrijwilligers. Check bij Centrum Veilige Sport Nederland.
  • Er is nu een meldplicht voor bestuurders in geval van vermoeden van seksuele intimidatie. Meldingen worden geregistreerd door bonden en Centrum Veilige Sport NL
  • VOG’s kunnen gratis worden aangevraagd via de Regeling Gratis VOG. Geen gemeente voor nodig. VOG voor vrijwilligers is al jaren gratis. Voor betaalde medewerk(st)ers betaalt de club zelf.